Studnia głębinowa – jak zrobić studnię głębinową i cieszyć się czystą wodą na działce?
Własna przydomowa studnia głębinowa to marzenie wielu posiadaczy działek i domów jednorodzinnych. Niezależne źródło wody oznacza nie tylko oszczędności, ale też pełną kontrolę nad jej jakością. W artykule dowiesz się, jak zrobić studnię głębinową krok po kroku, co jest potrzebne do odwiertu studni głębinowej, jakie są wymogi formalne i na co zwracać uwagę przy planowaniu tej inwestycji. W naszym artykule skupimy się na studni głębinowej o średnicy 160 mm. To większa średnica studni, stosowana np. przy planowanej większej wydajności lub gdy odwiert wykonywany jest ręcznie (bo łatwiej wprowadzać narzędzia i rury).
Spis treści
- Co to jest studnia głębinowa?
- Dlaczego warto zbudować własną studnię głębinową?
- Jak działa studnia głębinowa?
- Rodzaje studni – którą wybrać?
- Wybór lokalizacji i przygotowania do odwiertu
- Niezbędne narzędzia i materiały do wykonania studni
- Wiercenie studni głębinowej
- Krok po kroku – budowa studni głębinowej
- Jak dobrać pompę do studni głębinowej?
- Koszty budowy studni głębinowej
- Co musisz wiedzieć, jeśli chcesz wywiercić swoją studnię głębinową – przepisy
- Najczęstsze błędy i jak ich unikać
- Podsumowanie – o czym pamiętać budując studnię głębinową
1. Co to jest studnia głębinowa?
Studnia głębinowa to ujęcie wody zlokalizowane na głębokości najczęściej od 12 do nawet 70 metrów, gdzie woda podziemna pobierana jest z warstw wodonośnych przy użyciu pompy głębinowej. Nie znaczy to jednak, że samodzielny odwiert wymaga zawsze aż takiej głębokości. W wielu lokalizacjach w Polsce woda gruntowa pojawia się już na kilku metrach głębokości i nie wymaga głębszego odwiertu. Czasami wystarczy około 6-7m odwiertu.
Dodajmy też, że w odróżnieniu od studni kopanej, studnia głębinowa zapewnia bardziej stabilny i czysty dopływ wody, co czyni ją idealnym rozwiązaniem dla domów jednorodzinnych i działek rekreacyjnych.
2. Dlaczego warto zbudować własną studnię głębinową?
Posiadanie na działce studni to nie tylko niezależność od sieci wodociągowej, ale też możliwość znacznego ograniczenia kosztów utrzymania gospodarstwa domowego. Dodatkowo, studnia głębinowa to gwarancja dostępu do czystej, pozbawionej chloru wody ze studni, idealnej do podlewania ogrodu czy celów gospodarczych.
3. Jak działa studnia głębinowa?
Działanie studni głębinowej opiera się na wykorzystaniu rury osłonowej i filtracyjnej, która wprowadzana jest do otworu wiertniczego aż do warstwy wodonośnej. Woda ze studni pobierana jest przy pomocy pompy.
4. Rodzaje studni – którą wybrać?
Wyróżniamy dwa podstawowe rodzaje: wspomniana powyżej studnia kopana i studnia wiercona (czyli głębinowa). Studnia kopana sprawdzi się tam, gdzie wody gruntowe znajdują się płytko, ale jest mniej wydajna i bardziej podatna na zanieczyszczenia. Z kolei studnia głębinowa zapewnia lepszej jakości wodę. W przypadku studni głębinowej należy wykonać odwiert i zastosować rurę osłonową oraz pompę dostosowaną do warunków.
W naszym wpisie skupimy się na samodzielnym odwiercie studni głębinowej przy pomocy ręcznego wiertła.
5. Wybór lokalizacji i przygotowania do odwiertu
Wybierając miejsce wykonania studni, należy zwrócić uwagę na uwarunkowania geologiczne, poziom wód gruntowych, odległość studni od potencjalnych źródeł zanieczyszczeń (np. szambo) oraz odległość od zabudowań. Warto również sprawdzić lokalne przepisy oraz w przypadku głębszej studni wykonać dokumentację geologiczną.
6. Niezbędne narzędzia i materiały do wykonania studni
Aby samodzielnie wywiercić studnię głębinową, potrzebne będą następujące narzędzia i akcesoria:
- ręczna wiertnica – czyli zestaw, który składa się świdra, przedłużki (inaczej sztycy lub żerdzi), szlamówki oraz elementów takich jak: rączka do kręcenia, lina i śruby. Rozmiar świdra i szlamówki dobieramy wg rozmiaru rury, którą mamy zamiar obudować studnię. W pierwszym etapie, kiedy wiercimy studnię, wiertło i ślimak muszą być nieco większe niż planowana średnica rury. Natomiast kiedy otwór ma już dość sporą głębokość i do gruntu wprowadzimy rurę, musimy wymienić wiertło i ślimaka na takie, o mniejszej średnicy, które zmieszczą się we wnętrzu rury. Gdy dotrzemy do głębokości, na której grunt jest mokry, pogłębianie wykonujemy przy pomocy szlamówki.
- rura studzienna o średnicy 160 mm i filtracyjna – filtr studzienny PVC o średnicy 160 mm i długości 100 cm, którego rola to wstępne filtrowanie wody w wodonośnej warstwie gruntu. Dzięki filtrowi studziennemu zanieczyszczenia, głównie ziarna piasku nie przedostają się do wnętrza studni.
- stojak (trójnóg) i bloczki betonowe, dyby i zblocze
- narzędzia pomocnicze: chwytak do kamieni, poziomice, dobrej jakości linka do podnoszenia ślimaka i szlamówki, łopata, nitownica, silikon,
- pompa
7. Wiercenie studni głębinowej
Wiercenie studni głębinowej rozpoczynamy się od wyboru odpowiedniej lokalizacji. W wielu miejscach woda pojawia się już po kilku metrach odwiertu, jednak musimy liczyć się z tym, że w niektórych miejscach wody gruntowe są głębiej i samodzielny odwiert na kilka metrów nie przyniesie oczekiwanego rezultatu.
Kolejny krok to wykonanie odwiertu przy pomocy wiertła – nazywanego też ślimakiem i specjalnych szlamówek. W naszym przypadku omawiamy metodę odwiertu ręcznego, gdzie używa się rury FI-160, wierteł czy chwytaków do kamieni. Przy większej głębokości odwiertu warto ślimaka przymocować do liny i za jej pomocą podnosić ślimaka w celu usunięcia urobku. Dzięki temu przy większej głębokości nie musimy za każdym razem wyjmować całej sztycy wiertnicy, co jest dość uciążliwe.
Kiedy otwór jest gotowy, wprowadza się rurę filtracyjną, z filtrem siatkowym i przechodzi do pogłębiania otworu, aby wprowadzić kolejną rurę. Filtr studzienny i kolejną rurę należy uszczelnić silikonem oraz zabezpieczyć ich połączenie nitami.
Do dalszego pogłębiania konieczne jest zastosowanie szlamówki, dzięki której usuwamy mokry urobek z większych głębokości. Warto zainwestować w szlamówkę płuczącą z możliwością podłączenia węża z wodą lub kompresora, które ułatwiają nabieranie wilgotnego urobku. Szlamówkę warto zamontować na statywie – trójnogu z profili, do którego zamontowane jest zblocze, dzięki czemu wyciąganie szlamówki na linie jest dużo lżejsze.
W trakcie pogłębiania można wystającą rurę ustabilizować i zabezpieczyć stosując specjalną obręcz (dyby) i zamontowany na niej stelaż z profili, na których można ułożyć bloczki betonowe. Dzięki temu rura będzie się także sama delikatnie obniżać wraz z wydobywanym urobkiem. Na tym etapie należy także pilnować, aby rura stała w miarę prosto i stabilnie. Gdy rura obniży się wystarczająco, można przejść do jej przedłużenia, aby dalej pogłębiać studnię.
Kiedy studnia ma już odpowiednią głębokość można przejść do instalacji wybranej pompy.
Ostatecznie dokonuje się testów poprzez podłączenie pompy i sprawdzenie poboru wody.
8. Krok po kroku – budowa studni głębinowej
- Wykonanie otworu – najpierw wykonuje się ręczny odwiert za pomocą wiertnicy i odpowiednich wierteł.
- Montaż rury filtracyjnej – do środka otworu wprowadza się rurę z filtrem, przez którą będzie pobierana woda.
- Pogłębianie – stosuje się szlamówki zwykłe lub płuczące z podłączeniem wody lub kompresora do dalszego pogłębiania.
- Przedłużanie rury – wraz z wydobyciem kolejnego urobku i pogłębieniem przedłuża się rurę w studni do planowanej głębokości. Rury łączymy z użyciem nitów i silikonu.
- Zasypywanie i stabilizacja – przestrzeń między rurą a gruntem zasypuje się żwirem filtracyjnym.
- Instalacja pompy – ostatni etap to montaż pompy i uruchomienie systemu poboru wody.
9. Jak dobrać pompę do studni głębinowej?
Pompa to serce każdej studni głębinowej. Przy wyborze należy uwzględnić głębokość otworu, wydajność studni oraz zapotrzebowanie na wodę. Pompa głębinowa powinna być dobrana tak, by zapewniała stabilny pobór wody i pracowała efektywnie przez wiele lat. Warto wybierać urządzenia renomowanych producentów.
Typy pomp dostępnych na rynku
Pompy głębinowe
- Zastosowanie: studnie głębinowe o głębokości powyżej 8 m (nawet do 100 m+).
- Zanurzane całkowicie w wodzie, zwykle montowane wewnątrz rury studziennej.
- Zalety: cicha praca, wysoka wydajność, dobra odporność na zapowietrzanie.
Pompy ssące (powierzchniowe)
- Zastosowanie: do płytkich studni kopanych (do 7–8 m).
- Umieszczane na zewnątrz studni, zasysają wodę przez rurę.
- Tańsze i prostsze w instalacji, ale ograniczone głębokością ssania.
- Wymagają zalewania rury wodą przed uruchomieniem.
Pompy ręczne
- Tradycyjne, np. żeliwne pompy abisynki.
- Dla bardzo małych ujęć, np. ogródki działkowe.
- Nie wymagają prądu, ale mają niską wydajność.
Zestawy hydroforowe (pompa + zbiornik)
- Występują zarówno z pompami ssącymi, jak i głębinowymi.
- Zawierają zbiornik hydroforowy, który utrzymuje stałe ciśnienie w instalacji.
- Wymagają zastosowania zaworu zwrotnego.
Kluczowe cechy, na które należy zwrócić uwagę wybierając pompę do studni głębinowej:
- wydajność – wyrażana w litrach na minutę,
- maksymalna wysokość podnoszenia – czyli na jaką wysokość pompa może tłoczyć wodę,
- średnica pompy – musi pasować do średnicy rury osłonowej,
- zasilanie – jednofazowe lub trójfazowe,
- materiał wykonania – najlepiej nierdzewna stal lub wysokiej jakości tworzywa.
10. Koszty budowy studni głębinowej
Koszt wykonania studni głębinowej zależy od wielu czynników, takich jak głębokości odwiertu, rodzaju gruntu, zastosowanych materiałów i pomp. Przy samodzielnej budowie można ograniczyć koszty, ale trzeba liczyć się z wydatkiem rzędu od 1,5 tysiąca złotych do kilku tysięcy, w zależności od tego, czy będziemy kupować wiertnicę czy ją wypożyczać oraz jaką pompę wybierzemy . Profesjonalne firmy żądają nawet 15–20 tys. zł w zależności od lokalizacji i zakresu usług.
11. Co musisz wiedzieć, jeśli chcesz wywiercić swoją studnię głębinową – przepisy
Zgodnie z aktualnymi przepisami, wykonanie studni do głębokości 30 metrów i wydajności do 5 m³/dobę nie wymaga pozwolenia wodnoprawnego. W przypadku głębszych odwiertów lub większego poboru, należy uzyskać stosowne zgody z Wód Polskich. Należy również zgłosić budowę do starostwa powiatowego oraz zachować odpowiednią odległość studni od granic działki i źródeł zanieczyszczeń.
12. Najczęstsze błędy i jak ich unikać
Do najczęstszych błędów należy zbyt płytki odwiert, nieodpowiednie uszczelnienie rury, niewłaściwy dobór pompy czy brak filtrowania wody. Wielu inwestorów pomija też etap sprawdzania jakości wody. Pamiętaj, aby każdy etap prac wykonywać z należytą starannością lub zlecić specjalistom.
13. Podsumowanie – o czym pamiętać budując studnię głębinową
- Sprawdź głębokość i jakość warstw wodonośnych przed wykonaniem odwiertu
- Wybierz odpowiednią lokalizację z dala od potencjalnych zanieczyszczeń
- Wiercenie studni wymaga precyzji i odpowiednich narzędzi
- Prawidłowo dobrana pompa głębinowa to klucz do sukcesu
- Zgłoś budowę do odpowiednich urzędów i przestrzegaj przepisów jeśli planujesz głęboki odwiert
- Nie zapomnij o regularnej konserwacji i kontroli jakości wody
Studnia głębinowa to opłacalna inwestycja dla domu jednorodzinnego. Dzięki własnej studni głębinowej możesz zapewnić sobie niezależność i komfort przez wiele lat. Jednak wykonanie studni wymaga odpowiedniego przygotowania sprzętowego i materiałowego.
Z tego poradnika dowiesz się, jak wygląda budowa studni głębinowej krok po kroku, by cieszyć się dostępem do czystej, darmowej wody we własnym ogrodzie.
